Kraków jest postrzegany przez turystów i gości jako miasto, w którym warto zwiedzić Rynek Główny, Wawel i Kazimierz. Również mieszkańcy miasta jednym tchem wymieniają te najbardziej znane atrakcje, a sami nie są świadomi, że w ich najbliższej okolicy znajdują się inspirujące i ciekawe miejsca, które świadczą o bogatej historii i tradycjach. Aby zainteresować młodych ludzi tymi zagadnieniami, a także pokazać interdyscyplinarną wizję nauczania historii, założyliśmy, że w ramach projektu uczniowie będą mieli okazję uczestniczyć w licznych doświadczeniach i eksperymentach chemicznych, które będą nawiązywać do mniej znanych wątków z dziejów oraz tradycji grodu Kraka.
Projekt obejmuje cykl pięciu teoretycznych i praktycznych bloków zajęć dotyczących historii i tradycji Krakowa. Uczestnicy będą brali udział w zajęciach z zakresu historii, literatury oraz nauk przyrodniczych (zajęcia terenowe i laboratoryjne), w których interdyscyplinarnie połączone zostaną historia, etnografia, chemia, biologia, geografia. Projekt zapewni kontakt z wybitnymi specjalistami, uczestnictwo w niecodziennych zajęciach terenowych i warsztatowych oraz bezpieczne doświadczenia laboratoryjne, które nie zawsze są dostępne w codziennej praktyce szkolnej.
Adresatami oferty są uczniowie klas ósmych ze szkół podstawowych położonych na terenie Krakowa oraz całego województwa małopolskiego.
Zajęcia będą się odbywać od września do grudnia 2025 roku na terenie Krakowa. Dla uczniów przygotowano 5 bloków tematycznych, w ramach których zostaną zorganizowane trzy rodzaje zajęć: terenowe lekcje historyczne, warsztaty historyczne (jednego dnia) oraz laboratoryjne zajęcia chemiczne (drugiego dnia). Poniżej znajdują się informacje dotyczące terminów zajęć oraz ich opis merytoryczny.
XIX wiek jest uznawany za złoty czas krakowskiego uniwersytetu oraz rozwoju nauki. Uczniowie przekonają się jak duże znaczenie dla losów polskiej nauki miał Kraków. W ramach zajęć terenowych przejdą po terenach uniwersytetu (zarówno starszych jak i nowszych), a w czasie spaceru śladami krakowskiej nauki będziemy chcieli też zaprezentować mniej znaną współcześnie postać, Erazma Jerzmanowskiego. Ten wynalazca nazywany był przez prasę amerykańską „tym, który rozświetlił Amerykę”. Jego prace nad oświetleniem gazowym są również jednym z zagadnień, które zostaną poruszone.
Przykładowe eksperymenty podczas zajęć laboratoryjnych będą związane z odkryciami Karola Olszewskiego i Zygmunta Wróblewskiego – wybitnych naukowców pracujących na Uniwersytecie Jagiellońskim. Będzie to na przykład spalanie magnezu w atmosferze tlenu, wydzielanie CO2 i jego właściwości, spalanie łuczywka w tlenie wydzielonym z nadtlenku wodoru..
Zajęcia terenowe w Podgórzu będą pretekstem do poznania tajemniczych wydarzeń z dziejów stolicy małopolski. Kraków nie był nigdy miastem szczególnie niebezpiecznym, ale nie znaczy to, że w jego dziejach nie było mrożących krew w żyłach wydarzeń. Legendy związane z krakowskimi rzezimieszkami, alchemikami oraz tajną korespondencją pozwolą uczestnikom poznać tematy rzadko poruszane na szkolnych lekcjach historii. Spacer po Podgórzu umożliwi uczestnikom projektu zauważenie historycznej odrębności tej dzielnicy oraz dziedzictwa z czasów panowania cesarza Franciszka Józefa I.
Podczas warsztatów uczniowie zapoznają się z rozwojem techniki kryminalistycznej, badaniem śladów zbrodni, a także miejscami, w których znajdowały się dawne krakowskie więzienia i punkty wystawiania na widok publiczny złoczyńców.
W czasie zajęć laboratoryjnych uczniowie będą mieli okazję wcielić się w rolę techników kryminalistyki. Przykładowe eksperymenty: wytwarzanie sztucznej krwi, spalanie siarki, patynowanie, tworzenie znikającego podpisu.
Kraków był stolicą bohemy młodopolskiej, miejscem, gdzie tworzyli artyści pokroju Stanisława Wyspiańskiego czy Stanisława Przybyszewskiego. Z ich twórczością oraz życiem uczniowie będą mieli okazję zapoznać się przy okazji spaceru śladami Wyspiańskiego od kościoła na Skałce, gdzie artysta został pochowany, przez Stare Miasto (w kościele Franciszkanów całą dekorację stworzył Wyspiański) aż do Bronowic. W Rydlówce odbędą się zajęcia warsztatowe ze znawcami tematyki młodopolskiej, zwłaszcza literatury i malarstwa.
Podczas zajęć laboratoryjnych zostaną przeprowadzone eksperymenty, które będą nawiązywać do warsztatu artysty młodopolskiego: wykorzystanie czerwonej kapusty jako naturalnego wskaźnika pH, produkcja barwnika indygo, barwienie tkanin przy użyciu łupin cebuli i barwnika z kurkumy, tworzenie tęczy w probówce, kolorowego mleka, kolorowych roztworów soli.
Krakowski przemysł kojarzony jest najczęściej z wybudowanym po II wojnie światowej kombinatem metalurgicznym, dlatego w tym segmencie projektu uczestnicy poznają historię Nowej Huty. Wycieczka po starej części tej dzielnicy miasta będzie koncentrować się wokół zagadnień związanych z socrealizmem i życiem w czasach PRL. Poruszone zostaną zagadnienia dotyczące oporu społecznego i buntu przeciwko opresyjnej władzy partii komunistycznej, PZPR. Ważnym elementem wycieczki będzie zapoznanie się z życiorysem dawnego patrona kombinatu metalurgicznego, Tadeusza Sendzimira. Ta mało znana w Polsce postać była jednym z największych na świecie pionierów rozwoju powojennej metalurgii. Podczas warsztatów uczestnicy będą mieli również okazję zwiedzić nowohuckie bunkry i schrony, a także zapoznać się z jednym z najbardziej przerażających elementów życia w okresie powojennym – ciągłym zagrożeniem potencjalnym konfliktem nuklearnym.
W zajęciach laboratoryjnych uczestnicy skupią się na poznawaniu procesów technologicznych, które zachodzą w przemyśle metalurgicznym, oraz zjawisk chemicznych związanych z filtracją powietrza w schronach. Przykładowe eksperymenty: wywoływanie wybuchu wulkanu, wytwarzanie "miniaturowej stali" — utlenianie i redukcja żelaza, filtracja zanieczyszczeń powietrza, badanie korozji metali, reakcja kapsaicyny z mlekiem.
Dużą część współczesnego Krakowa stanowią dawne tereny wiejskie. W ramach tego segmentu uczestnicy zapoznają się z rustykalnym dziedzictwem miasta, tradycjami kulinarnymi (lepienie pierogów, tradycje ludowe związane z podkrakowskimi wsiami). Zajęcia terenowe zostaną przeprowadzone na obszarach Łobzowa, Krowodrzy i Czarnej Wsi. Podczas spaceru uczniowie zobaczą ślady dawnych podkrakowskich wsi na tym dzisiaj zurbanizowanym obszarze Krakowa.
Zajęcia laboratoryjne będą związane z różnymi procesami chemicznymi zachodzącymi podczas wytwarzania produktów spożywczych. Przykładowe eksperymenty: określenie odczynu miodu, uzyskanie skrobi z ziemniaka, wykrywanie skrobi w produktach spożywczych, ustalanie kwasowości i zasadowości domowych produktów, poznanie tajemnicy chemii proszku do pieczenia, barwienie jajek naturalnymi barwnikami.
Wszystkie grupy uczestniczące w poprzednich segmentach zapraszamy na festiwal, który odbędzie się w dniach 16-17 grudnia w budynku VIII Prywatnego Akademickiego Liceum Ogólnokształcącego w Krakowie (ul. Karmelicka 45). Podczas festiwalu będziemy wspólnie świętować zakończenie projektu i wraz z uczniami naszego liceum podsumujemy całe przedsięwzięcie.
Wypełnij poniższy formularz, aby zgłosić się do udziału w projekcie. Liczba miejsc jest ograniczona.
kontakt@chemicznykrakow.pl
+48 000 000 000
ul. Karmelicka 45
31-128 Kraków